Thứ Ba, 3 tháng 8, 2010

Đọc YÊU NGƯỜI NGÓNG NÚI của Nguyễn Ngọc Tư

Đọc YÊU
NGƯỜI NGÓNG NÚI  của Nguyễn Ngọc Tư, tìm
thấy mình ở đó.


Dường như tất cả những gì cô ấy trải ra trên giấy đều
là những cảm xúc trong lòng mình, mình không nói ra được, và cô ấy, với tấm
lòng của một nhà văn, với tài văn chương thiên phú, đã nói hộ mình tất cả.




Nguyễn
Ngọc Tư là nhà văn chân chính. Cô chắc chắn đã phải khóc cười thật sự mới có
thể viết ra những trang văn khiến người đọc phải khóc cười theo như thế. Cô tự
trách mình không toàn tâm để làm một bà mẹ đúng nghĩa. Cô viết: sao tâm mình cứ chộn rộn không yên, ra đời
nhớ con, ở bên con lại nhớ đời
.




Cũng
phải thôi, cô đã “trót mang lấy nghiệp vào thân”, làm một nhà văn đúng nghĩa
thì sao có thể làm một bà mẹ giản dị với ước mơ giản dị được. Chọn làm nhà văn là
chọn sống với vui buồn nhân gian, là chọn cuộc sống lúc nào cũng trăn trở, nghĩ
suy. “…những đứa trẻ bị bắt cóc bán sang
bên kia biên giới, biểu tình bạo loạn ở một nước châu Âu xa xôi, một nghệ sĩ
qua đời, ca ghép mặt đầu tiên trên thế giới thành công… Hay vụ tai nạn ô tô
thương tâm trên đèo, ở khúc đường mình đã từng qua…”




Tôi muốn nói với Nguyễn Ngọc Tư , bạn không biết đấy
thôi, bạn là người mẹ tuyệt vời vì bạn niềm tự hào của con bạn. Bạn đã khóc
cười vì cuộc sống chúng tôi, những trang viết đầy tính nhân văn của bạn đánh thức
lương tri nằm ngủ quên trong mỗi chúng tôi, những trang viết có thể ví như
những cơn mưa làm xanh mát lại tâm hồn đang dần khô cằn trên mảnh đất cơm áo
gạo tiền đầy sỏi đá của chúng tôi. Tôi, và tôi biết còn rất nhiều người nữa,
ngưỡng mộ bạn, và biết ơn những nhà văn chân chính như bạn, Ngọc Tư ạ.


Cuốn sách này tôi mượn một người quen. Đã đến lúc phải
trả sách rồi, thấy tiếc nuối sao đâu vì mình vẫn chưa mua được, biết có còn ở
hiệu sách không… Chọn vài câu chuyện tiêu biểu lưu lại để khách và mình cùng
nhâm nhi vậy…




 


****


 


Vài ba trăng khuyết


Nguyễn Ngọc Tư


 


 


 


Không cần nhìn em thêm lần nữa thì cũng nhận ra em bị
thiểu năng trí tuệ. Người mang dị tật này thường có dáng dấp, gương mặt với mắt
này mũi này… giống hệt nhau. Tròn lẳn, bầu bĩnh, phúng phính nhưng làm người ta
nhói đau khi va ánh mắt vào.




Em
nuôi bệnh ở giường bốn mươi tám, tôi ra vào với má ở giường năm mươi hai. Những
buổi sáng khi mười mấy con người nhao nháo rối bời với việc tắm giặt, chải
chuốt, ăn uống, thì em bò ra chùi rửa, quét dọn khoảng hành lang, mấy cái phòng
vệ sinh nhớp nháp. Chúng tôi không nhúng tay vào vì biết đó là phần việc của
mấy chị lao công bệnh viện, chút nữa họ sẽ làm, họ nhận lương để làm những
chuyện này.


Nhưng cô bé, với trí khôn khiếm khuyết của mình, não
em thiếu mất vùng mang tên đùn đẩy, chờ đợi. Em làm vì thấy nơi này bẩn thỉu
quá. Người khôn không vậy, họ thà chịu khó nín thở, bịt mũi, nhón dép lên những
cái vũng chèm nhẹp… để chờ đợi. Ngay cả dì em, người đang sưng húp vì mang quả
thận hư khá nặng, chị cũng cằn nhằn con nhỏ đi làm chuyện tào lao, ai kêu?


Phải em làm vì ai đó sai bảo thì em đã không đẹp đến
vậy, không làm tôi mắc cỡ, tần ngần những khi nhìn em quét lau loẹt xoẹt, thấy
mình giảm chiều cao chắc còn cỡ một thước hai, nhưng tôi là con người toàn vẹn,
hiểu biết, đọc nhiều sách, nên tôi vẫn ngồi trơ trơ vảnh móng tay. Bù lại, tôi
hay rủ em ra ngoài dúi cho khi hộp sữa tươi, khi cái bánh bông lan… Mừng rỡ
nhận quà nhưng em dáo dác ngó vào trong, “dì chửi chết…”. Người phụ nữ đó không
biết vì bệnh tật làm cho bứt rứt đau đớn hay do nỗi bực dọc gì mà rầy la em
suốt ngày. Nhưng suốt ngày em chỉ toe miệng ra cười, lăng xăng đấm bóp, đi mua
cơm, giặt giũ quần áo… Có lần tôi nói giỡn, “em với dì giống hệt nhau, y như
hai mẹ con vậy…”. Em hạ giọng thầm thì, vẻ như sắp trao cho tôi một bí mật lớn
lao, “mẹ em đó, em giả bộ kêu dì Chín để mẹ khỏi mắc cỡ, tại đẻ ra em khùng
khùng…”. Xế trưa, tôi bỗng nhìn thấy một mảnh trăng đầu mùa, khuyết còng, mỏng
tang gần như trong suốt treo diệu vợi giữa trời, ngó nao lòng lắm, không thể
nói ra lời. Không biết vì đẹp hay vì buồn.




Như món canh tạo hóa nấu lạt, cô bé chỉ thiếu một chút
thôi là lành lặn kiếp người. Bất chấp điều đó, em vẫn đẹp theo kiểu của mình.
Đẹp vì hao khuyết. Đẹp mà không biết.


Xóm tôi ngày trước cũng có một anh thiểu năng trí tuệ,
mọi người gọi Lủ khùng. Đám tang nào anh Lũ cũng tới, phụ lo trà nước và đánh
trống. Khuya xa, khi mọi người đã mòn mỏi lủi đi kiếm chỗ chợp mắt, anh Lũ vẫn
không bao giờ để thưa tiếng trống. Giữa hai hồi trống, thấy cỗ áo quan nguội
lạnh, anh đi sửa lại cây đèn cầy nghiêng, đốt giấy vàng bạc, thắp nhang, rồi
khói lại tiếp tục nối vào khói ấm áp… Lủ lủi thủi, mà tận tụy. Buổi khách viếng
đông, đám thanh niên kia cà lơ phất phơ, bởi một mình anh Lủ chạy trà nước cũng
đủ chu đáo rồi, dù mệt đừ, mồ hôi nhễ nhại, nhìn thương. Người như anh ở chốn
nhốn nháo nào cũng bị lạc giữa những người khôn toan tính thiệt hơn.


Lại nhớ Soi, một khán giả hâm mộ đặc biệt của anh nghệ
sĩ bạn tôi, bẩm sinh ngây ngô dài dại. Chị mê cải lương, mùa khô nào đoàn hát
về chị cũng đi coi, và vô cùng ngưỡng mộ anh bạn tôi. Hết buổi diễn, chị thường
len vào đằng sau sân khấu để tặng anh khi thì trái khế, trái bần, khi thì cái
bánh dừa, khúc mía… không quên ngọng nghịu khen, hát hay quá à… Lớn tuổi, anh không
đi hát nữa, quản lý đoàn một thời gian anh về Sở làm việc như một công chức
bình thường. Có chiều từ cơ quan về anh thấy chị Ngơ Ngẩn đứng chờ ở cổng. Anh
hỏi, “Em kiếm tôi à, Soi?”. Chị chìa ra mớ bông rau muống héo queo, chắc là hái
dọc đường, nói “Cho nè…”. Tay đưa về phía anh
mà mặt day chỗ khác, ngượng ngùng đúng kiểu…cải lương. Xong chị ra về, từ trung
tâm thành phố, Soi phải đi hơn hai mươi cây số đường sông mới tới nhà mình.


Hơn nửa đời ca diễn, người nghệ sĩ nổi tiếng lần đầu
tiên nhận được một bó hoa kỳ lạ. Nghe
chuyện, ai cũng buồn cười, nhưng trong lòng nhuốm màu chua xót, mai kia khán
giả không còn nhớ anh nữa, tên anh, giọng hát anh bị vùi dập mất tăm giữa những
thần tượng mới, thì anh vẫn còn chị Ngẩn Ngơ, lâu lâu lại xuất hiện để tặng hoa
cỏ dại hái bên đường xơ xác, tưởng thưởng cho người nghệ sĩ này đã từng sáng
chói, vàng son. Chị không được trời cho chức năng quên lãng.


Nhưng cái mối quan hệ bi hài, vừa buồn cười vừa ngọt
ngào vừa xót xa đó không phải ai cũng có. Bạn tôi vô tình nhận được vì anh đã
bình thản chào đón một khán giả dị tật như một người bạn lâu ngày, như một
người bình thường với trái tim, khối óc bình thường, “Em chờ tôi lâu không,
Soi?”. Cho là anh giả bộ, anh diễn, nhưng hình như không nhiều người diễn cho
cái vai nhân hậu đó…




************



Công viên, chiều nghi ngại


Nguyễn Ngọc Tư


 


Trên
tay người đàn bà, cô bé nhoẻn cười. Mắt to đen và mi cong rợp. Mười ba tuổi, bé
không biết ngồi, không biết nói, chỉ cười, và thật may, bàn tay khẳng khiu
xương biết khe khẽ chìa ra, khi bé thấy đói, muốn ăn. Chiều nay, ly nước bưởi
ép mà cô gái bán dạo ở công viên thương tình cho hai mẹ con người ăn xin kèm
theo một hệ lụy: đói. Bàn tay em nhỏ chao như bướm về phía tôi.


Tôi
nghĩ đến một hộp cơm. Quán cơm nằm ngay bên kia đường. Khi đứng trước dòng xe
xuôi ngược, bỗng nghĩ, người đàn bà đó là mẹ, hay chỉ là một kẻ chăn dắt nhẫn
tâm, phần cơm đó con bé sẽ được no lòng hay bị tước đoạt mất. Câu hỏi làm tôi
chùn bước. Thấy người bị vụn đi, khi bận lòng chỉ vì số tiền nhỏ bé cho một món
quà nhỏ bé.



Lúc
năm bảy tuổi chắc là tôi còn nguyên vẹn. Tin là có ma có tiên có Phật. Nồi
khoai trên bếp do chính tay má luộc, nhưng bà tiên thì bí mật vùi sẵn củ khoai
trong đất. Ma thường ở trên những cái cây cao lớn nên không dám leo trèo. Dưới
sông, trong ao thì cũng nhiều ma nên chưa biết lộ thì đừng ra đó, ma nó kéo
chân. Bỏ phí một hạt cơm thì lúc chết linh hồn bị đói.


Hồi
nhỏ tôi ngoan ngoãn, vì biết tin và biết sợ. Thời gian cứ rót mỗi lần tí tuổi,
tí tuổi, đầy dần thì người ta cũng tỉnh táo dần, vụn dần. Giờ có yêu thì cũng
chẳng buồn hỏi anh ơi yêu tôi nhiề ít, chắc chắn là …không nhiều đâu, cho nên
mình yêu lại cũng vừa vừa thôi. Giờ thì nghe chuyện trả lại tiền hối lộ tôi
nghĩ ngay, hay là họ… chê ít. Giờ cho em bé tật nguyền một chén cơm cũng băn
khoăn.


Cũng
làm trái tim mỏi mệt. Khi có một bàn tay đặt trên vai mình, mà mình lại chỉ
nghĩ tới nguy cơ mất… sợi dây chuyền vàng, khi có một ánh mắt xa xa dõi theo mà
mình thì lúi húi ghì cái túi xách trong lòng, thì đời còn gì là thi vị nữa.
Đường phố không còn vui với tôi, mà công sở cũng buồn, nghe người nọ cứ ê a
trong cuộc họp mà trong lòng nghĩ, nói cho có vậy thôi, chứ có thay đổi được gì
đâu.


Nên
nhiều lúc thấy thương mình, cũng như chiều nọ, khi trao phần cơm nhỏ cho mẹ con
người đàn bà gầy gò đó. Tự an ủi, thôi kệ, đỡ hơn về nhà cứ áy náy lương tâm.


Những
chiều sau khi đi tập thể dục ở công viên, tôi nhận ra không chỉ mình là người
nhẹ dạ mủi lòng, cô Nước Bưởi lam lũ kia cũng vậy. Cứ thấy hai mẹ con bồng bế
nhau lại là cô mang nước cho họ. Con bé vẫn cười trong veo chìa tay ra. Tôi nửa
thương nửa giận, tôi đã tới cái trường học mà bà mẹ nói họ đang lăn lóc tạm bợ
ở đó. Nó trống không. Vậy mà tôi đã được kể cho nghe những chi tiết xót lòng,
đứa nhỏ nằm trên chiếc chiếu rách tả tơi, bà mẹ đi mua lon gạo nấu cháo, dưới
chân nước ngập lõm bõm…


Chuyện
nhỏ, nhưng đủ gây thương tổn nhỏ. Tôi phàn nàn với cô Nước Bưởi, “thấy bà mẹ
cũng mạnh giỏi, cũng đi làm thuê, làm mướn được, sao phải ăn xin?”. Cô ngó tôi,
mẹ đi làm thì bỏ con cho ai. Tôi dè dặt, biết có phải con thiệt không? Nước
Bưởi ngạc nhiên, “không phải mẹ con thì là gì, mắt mũi giống hệt mà, tui nhìn
qua là biết liền…”


Tin
vào mắt, vào tai, vào tim mình, chiều nào Nước Bưởi cũng giúp mẹ con họ qua cơn
khát. Cô nói, “đứa bé con tật nguyền mà không vứt bỏ, chạy trốn thì quý lắm
rồi…”. Hai mươi tám năm trước, một bữa mở cửa nhà ra, người ta thấy Nước Bưởi
lạc lõng ngo ngoe nằm đó. Mắt thao láo ngơ ngác giữa đời.



Tôi
sẽ sàng nghe câu chuyện về thân phận bị bỏ rơi, nhưng không bao giờ ngưng tin
yêu cuộc đời. Tôi lẳng lặng vá lại lòng mình đang có chỗ vừa nát . Chiều nay,
không biết mẹ con họ có bồng bế qua công viên này…


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Nhà mình có hỗ trợ các icon từ yahoo và chèn hình ảnh, nhạc từ youtube
Anh Chị Em dùng mã code dưới đây để chèn vào comment nha:
Hình ảnh : [img]Link direct hình ảnh[/img]
Youtube clip : [youtube]Link video từ youtube[/youtube]